Kardeş Türküler

KardeÅŸ Türküler Projesi

BoÄŸaziçi Gösteri Sanatları TopluluÄŸu bünyesinde yer alan KardeÅŸ Türküler projesi, “halkların kardeÅŸliÄŸi”ne müzikal bir çerçeveden vurgu yapıyor. Anadolu, Trakya ve Mezopotamya halk ÅŸarkılarını, kendi kültürel baÄŸlamlarını dikkate alarak, orijinal dilleriyle yorumlamaya çalışırken, çokkültürlü bir coÄŸrafyada kardeÅŸlik içinde bir arada yaÅŸama umudunu dile getiriyor.

KardeÅŸ Türküler Projesi çerçevesinde, Anadolu ve çevresinde yaÅŸayan farklı dil ve inançlara sahip halkların ÅŸarkıları üzerine araÅŸtırmalar yapılıyor, geleneksel ÅŸarkılar ve geleneksel formlara dayanarak üretilen besteler, projenin düzenleme anlayışı çerçevesinde yorumlanıyor.

KardeÅŸ Türküler Projesinin Hikayesi

Proje, ilk kez 1993 yılında BoÄŸaziçi Üniversitesi Folklor Kulübü'nde hazırlanan bir konser çalışması olarak gündeme geldi. Bu konserin repertuvarı, Türk, Kürt, Azeri ve Ermeni ÅŸarkılarından oluÅŸuyordu. Daha sonraki dönemlerde, deÄŸiÅŸik kültürlere ait ÅŸarkı ve danslara da yönelindi ve repertuvar zenginleÅŸtirildi: Laz, Gürcü, Çerkez, Çingene, Makedon, Alevi... ÅŸarkıları ve dansları icra edildi. 

KardeÅŸ Türküler Projesi'nde icracı olan müzisyen ve dansçılar, 1995'te kurulan BoÄŸaziçi Gösteri Sanatları TopluluÄŸu'nun (BGST) kurucuları arasında yer aldılar. Projenin bundan sonraki çalışmaları, konserleri, dans müzik gösterileri ve albümleri BGST çatısı altında sürdürüldü.

Ä°lk albüm, 1997'de Kalan Müzik tarafından yayınlandı. “KardeÅŸ Türküler” adı verilen bu albümde, Anadolu ve Mezopotamya'daki müzik geleneklerinin ürünlerinden örneklere yer verildi. Proje kapsamında yaklaşık dört yıl boyunca verilen konserlerden seçkiyle oluÅŸturulan albümde çokkültürlülük ve halkların kardeÅŸliÄŸine vurgu yapıldı.

1998 yılında, Ä°stanbul'da özel bir radyonun yaptığı dinleyici anketinde 'yılın grubu' seçilen KardeÅŸ Türküler kadrosu, ikinci albümünü daha lokal ve spesifik bir projeye ayırdı: 'DoÄŸu' (Kalan,1999). Anadolu'nun doÄŸusu ile Mezopotamya coÄŸrafyasını kapsayan, çokkültürlülüÄŸün ve kültürler arasındaki geçiÅŸkenliÄŸin vurgulandığı ‘DoÄŸu'da projenin ilk bestelerinden birine de yer verildi. 

Folk Roots dergisinin Temmuz 2000 tarihli sayısında tanıtımı yapılan 'DoÄŸu' albümü, aynı dönemde Ä°ngiltere'de yayın yapan Radio Not-Wonderful'un listesinde 4. sırada yer aldı. 2000 yılının Åžubat ayında, Jérôme Cler'in hazırladığı ve Cité de la Musiques / Actes Sud tarafından Fransa'da yayınlanan 'Musiques de Turquie' adlı kitabın cd ekinde, albümden iki ÅŸarkıya yer verildi. 

'DoÄŸu' albümünden bir ÅŸarkı, Songlines dergisinin Anadolu müziklerine ayırdığı Ekim sayısının eki olan karma albümde yer aldı. Yine Folk Roots dergisinin Ocak-Åžubat 2001 sayısındaki karma albümde 'DoÄŸu'dan bir ÅŸarkıya yer verildi. 

Aynı derginin AÄŸustos-Eylül 2002 sayısında KardeÅŸ Türküler'le yapılan bir söyleÅŸi yayınlanırken; Almanya'da yayınlanan Folker! dergisi de, Mayıs-Haziran 2002 tarihli sayısında toplulukla yaptığı bir söyleÅŸiye yer verdi. 

KardeÅŸ Türküler Projesi, yaÅŸadığı coÄŸrafyanın çok-kültürlü, çok-etnili yapısını, Türkiye'de çekilen ilk Türkçe-Kürtçe video kliple de (Kara Üzüm Habbesi) gündeme getirmeye çalıştı. Kültürler arasındaki alışveriÅŸin müzikal alanda bir örneÄŸi olarak düÅŸünülen bu ÅŸarkının video klibi, bir 'ilk' olması itibariyle ana haber bültenlerine konu olduysa da, Türkçe dışındaki dillerde yayın yapma konusunda kendi kendini sansürleyen ulusal kanallarda pek gösterilmedi; ama kardeÅŸlik ve barışı önemseyen çevrelerden olumlu tepkiler aldı. Projenin ikinci klibi, Kürtçe bir iÅŸ ÅŸarkısı olan “Mîrkut”a çekildi. Bu klipte Bgst'li dansçıların Mîrkut ÅŸarkısı için hazırladığı ve dans-müzik gösterilerinde icra edilen dansa yer verildi.

Avrupa'da yaÅŸayan ünlü Kürt müzisyen Åživan Perwer'in Eylül 2000'de piyasaya çıkan 'Roj û Heyv' (GüneÅŸ ve Ay) adlı albümünün müzik yönetmenliÄŸini ve düzenlemelerini üstlenen KardeÅŸ Türküler kadrosu, daha sonra Yılmaz ErdoÄŸan ve Ömer F. Sorak'ın yönetmenliÄŸini yaptığı 'Vizontele' ve Yılmaz ErdoÄŸan'ın yönettiÄŸi ‘Vizontele Tuuba' filmlerinin müziklerini hazırladı. 'Vizontele' filminin müzikleri 2001'de, 'Vizontele Tuuba'nın müzikleri ise 2004'te film müziÄŸi albümü olarak Kalan Müzik etiketiyle yayınlandı. 

'Vizontele' film müziÄŸi, Ekim 2001 tarihinde 38.si düzenlenen Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde 'En Ä°yi Film MüziÄŸi' ödülünü aldı. Sinema Yazarları DerneÄŸi (SÄ°YAD) tarafından da aynı ödüle lâyık görüldü. 

2002 yılında, yine çokkültürcülük konseptiyle hazırlanan 'Hemâvâz' (Kalan, 2002) albümü, Avrupa baskısıyla da (Connecting Cultures, 2003) uluslararası dinleyiciye ulaÅŸtı. Projenin son albümü “Bahar” yine Kalan Müzik etiketiyle 2005'te çıkarıldı. “Bahar” albümünde Anadolu, Trakya ve Mezopotamya halkları için “yeniden doÄŸuÅŸ”u simgeleyen bahar bayramları ÅŸarkılarına ve bir arada yaÅŸama umuduna vurgu yapıldı.

Konserler / Gösteriler

KardeÅŸ Türküler, 1994 yılından beri Türkiye içinde ve dışında birçok konser verdi, festivallere katıldı. Ä°stanbul, Kocaeli, Düzce, Samsun, Ankara, Ä°zmir, Mersin, Bursa, Altınoluk, Denizli, Adana, Antakya, Urfa, Mardin, Antep, Diyarbakır, EskiÅŸehir, Ä°zmit, Van, Hakkari, Varto, Çanakkale, Batman, Tunceli ve Kıbrıs'ta verilen konserlerin sayısı 130'u geçti. Anadolu'ya düzenlediÄŸi turnelerinin yanı sıra Türkiye'de düzenlenen kültür ve sanat festivallerine ve üniversitelerin çeÅŸitli etkinliklerine de katılan KardeÅŸ Türküler, zaman zaman farklı sanatçılarla da sahne paylaÅŸtı. Ermeni duduk ustası Civan Gasparyan ile birlikte çıkılan Ä°stanbul konseri bu ortaklıklardan biriydi.

2000 yılından itibaren her yıl Cemil Topuzlu Harbiye Açıkhava Tiyatrosu'nda sergilenen KardeÅŸ Türküler dans-müzik gösterilerinde BoÄŸaziçi Üniversitesi Folklor Kulübü öÄŸrencileri ve birçok sanatçı aynı sahneyi paylaÅŸtı. Aynur, Hakkari Dengbêjleri, Cemil Topuzlu'da bir araya gelinen sanatçılar arasındaydı.

Avrupa'da da çeÅŸitli festival ve etkinliklere katılan ve turneler düzenleyen KardeÅŸ Türküler Projesi, 1998'den beri Hollanda'da (Rotterdam, Amsterdan, Utrecht, Den Hag), Ä°sviçre'de (Zürich, Münchenstein), Belçika'da (Gent, Roeselare, Leopoldsburg, Dendermonde, Genk, Brüksel), Ä°ngiltere'de (Londra), Almanya'da (Leverkusen, Kemnade-Bochum, Stuttgart, Münih, Berlin, Köln, Hamburg, Frankfurt, Dortmund, Rudolstadt, Essen), Fransa'da (Paris, Strasbourg, Lyon), Ä°spanya (Cartegena) ve Avusturya'da (Viyana) 60 konser verdi. Turks Muziekfestival (Hollanda), Intercultureel Torrepoort (Belçika), Culturele Week Turkije (Hollanda), Kemnade International (Almanya), Kopru (Bridge) Turkije Festival (Hollanda), 3e Strasbourg-Mediterranee (Fransa), Rudolstadt (Almanya), Cartegena (Ä°spanya), Åžimdi-Now (Belçika, Almanya), Stimmen (Ä°sviçre) festivallerine bazen konser bazen dans-müzik gösterisi formatıyla katıldı.

Sesler Bir Arada….

KardeÅŸ Türküler Projesi, 2006 Haziran'ında Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'nda sergilediÄŸi gösterisinde Ä°stanbul ve Diyarbakır'daki amatör korolar ve müzisyenlerle sahneyi paylaÅŸtı ve 140 kiÅŸinin sahneye çıktığı bir dans-müzik gösterisi sundu. Gösteri, farklı dil, din ve kültürlerin bir arada yaÅŸama isteÄŸinin sahne üzerinde daha somut ifade edilebileceÄŸi bir gösteri projesi olarak gündeme geldi. 
Gösteride, BGST ve BoÄŸaziçi Üniversitesi Folklor Kulübü (BÜFK) ile birlikte, Ermenice ÅŸarkılar söyleyen Sayat Nova Korosu, Laz Kadın Korosu Dalepe Nena, Roman müzisyenler Sarıköylü Tevfik ve ArkadaÅŸları, Diyarbakır Belediyesi Çocuk Korosu ve Mitrib çocuklardan oluÅŸup Diyarbakır Sur Belediyesi çatısı altında çalışmalarını yürüten Gêdén Bajer Ritim TopluluÄŸu sahne aldı. KardeÅŸ Türküler bu “Sesler Bir Arada…” ile,
dayanışma yoluyla ortak bir gösteri hazırlamayı ve "toplumsal barış" talebini daha güçlü bir ÅŸekilde ifade etmeyi hedefledi. Önümüzdeki dönemlerde, KardeÅŸ Türküler projesi çerçevesinde, amatör müzik çalışmaları yapan grup ya da topluluklarla birlikte araÅŸtırmalar yapılması; bu araÅŸtırmalardan çıkacak sonuçların çeÅŸitli dergi, kitap vb. yayınlar aracılığıyla kamuyla paylaşılması ve düzenleme deneyimlerini birlikte geliÅŸtirerek; ortaya çıkacak ürünlerin “Sesler Bir Arada” projesinde olduÄŸu gibi birlikte sergilenmesi planlanıyor.

KardeÅŸ Türküler Projesi'nin Müzikal Olanakları

Tüm bu konserlerin yanı sıra gidilen ÅŸehirlerde dinleyicilerin katıldığı pekçok söyleÅŸi düzenlendi ve KardeÅŸ Türküler Projesi, dinleyicilerin yorum ve soruları çerçevesinde tartışıldı. 2005'ten bu yana “KardeÅŸ Türküler Projesi'nin Müzikal Olanakları” baÅŸlıklı bir sunumla, on yılı aÅŸkın bir sürede edinilen düzenleme deneyimleri, KardeÅŸ Türküler düzenlemelerinden örnekler dinletilerek dinleyicilere aktarılıyor. Sunumun sonunda bazı ÅŸarkılar izleyicilerle birlikte seslendiriliyor. Bu sunum bu güne kadar Diyarbakır , Ä°stanbul ve Ankara'da gerçekleÅŸtirildi. Önümüzdeki dönemde de çeÅŸitli üniversite kampüslerinde ve etkinliklerine taşınmaya devam edilecek.